ORNO. Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii

ORNO znaczy po łacinie zdobię. Warszawska spółdzielnia, która przyjęła tę nazwę w 1949 roku, przez cztery dekady produkowała biżuterię srebrną inną niż wszystkie - masywną, fakturowaną, nieupiększoną kamieniami szlachetnymi, wytwarzaną ręcznie, początkowo także z materiałów pochodzących z odzysku - łusek nabojów czy blaszanych puszek. Rzemieślnicy często uczyli się swojego fachu od zera, jednak dzięki wyjątkowej strukturze spółdzielni i bliskiej współpracy z artystami, byli w stanie rozwijać swoje umiejętności i artystyczną wrażliwość.

Biżuterię ORNO nosiła wielkomiejska inteligencja, aktorki i prezenterki. Dziś, po dekadach zapomnienia, wróciła do łask i stała się przedmiotem pożądania. Książka Michała Myślińskiego i Pauliny Mazurek podejmuje próbę przedstawienia fenomenu ORNO z kilku perspektyw - historyka sztuki, kolekcjonerki oraz byłego pracownika. Ich rozważaniom towarzyszą setki fotografii - zarówno archiwalnych, jak i dokumentujących współczesne kolekcje - układających się w wizualną historię spółdzielni i jej biżuterii.

To barwna opowieść o ludziach, pasji, rzemiośle i o tym, że przedmioty mają pamięć, którą warto ocalić. A przede wszystkim o biżuterii, która przetrwała upadek spółdzielni, transformację i dekady zapomnienia.

+++ Dla mnie skrót ORNO mógłby oznaczać: Olśnienia, Rzemiosło, Nostalgia i Obfitość - oczywiście wzorów. Wszystko jest w tej książce. Oczy się cieszą. A i wiedzy przybywa. Joanna Nojszewska, dziennikarka, pisarka i miłośniczka dizajnu mid-century

Ta biżuteria nie była wykonana ze szlachetnych materiałów - czasem wystarczyła blacha ze zniszczonej rynny i koral z rozprutych przedwojennych sznurów. Jej wartość wynikała z projektu - rzeźbiarskiej kompozycji, którą w małej skali można było nosić na co dzień. ORNO zapisało się wielką literą w historii wzornictwa PRL-u, ale warto zetrzeć warstwę nostalgicznej patyny. Ta książka ukazuje nowoczesność myśli projektantów. Archiwa spółdzielni stają się kopalnią inspiracji.

Basia Czyżewska, wicenaczelna „Vogue Polska Living"

Trudno uwierzyć, że jeszcze ćwierć wieku temu powojenne wzornictwo kojarzyło się z szarzyzną, czasami politycznej opresji. Teraz wielu z nas zaprasza je do swoich domów i wciąż poluje na nowe zdobycze. Ten zachwyt nie mógł ominąć biżuterii z najbardziej znanej spółdzielni. Kolekcjonerka i naukowiec połączyli siły, aby opowiedzieć historię ORNO, dać wskazówki zbieraczom i kolekcjonerom: co, za ile i gdzie warto kupić, jak wystrzegać się podróbek i jak dbać o swoje cenne zbiory. Koniecznie zaproście tę pozycję na swoją półkę. Katarzyna Jasiołek, autorka książek o dizajnie

Pierwsza tak kompleksowa publikacja poświęcona legendarnej spółdzielni odsłania historię ludzi, idei i przedmiotów, przypominając, że ORNO od zawsze było czymś więcej niż biżuterią. Z pasją i rzetelnością przywraca należne miejsce jednemu z najciekawszych zjawisk w historii polskiego wzornictwa. Świetnie, że ta książka powstała!

Justyna Stasiek-Harabin,